Gia sư AI

Gia sư AI là gì?

Gia sư Trí tuệ Nhân tạo (AI) sử dụng các chương trình máy tính thông minh để giúp học sinh học tập. UNESCO định nghĩa Hệ thống Gia sư Thông minh (ITS) là các chương trình máy tính cung cấp hướng dẫn và phản hồi cá nhân hóa cho người học, điều chỉnh theo nhu cầu của từng học sinh để tạo ra trải nghiệm học tập một kèm một.

Trong thực tế, gia sư AI có thể là các chatbot được hỗ trợ bởi các mô hình ngôn ngữ lớn (như ChatGPT) hoặc các ứng dụng chuyên biệt dạy toán, ngôn ngữ hoặc khoa học. Ví dụ, Khanmigo của Khan Academy là một gia sư AI được thiết kế để gợi ý cho học sinh bằng các gợi ý và câu hỏi thay vì đưa ra câu trả lời trực tiếp, hướng dẫn quá trình học tập của họ. Ở Mỹ, ngay cả Tổng thống cũng ủng hộ các công cụ gia sư AI như một cách để mang sự trợ giúp chuyên gia "theo yêu cầu" đến mọi điện thoại thông minh.

Gia sư AI hoạt động như thế nào

Gia sư AI sử dụng các công nghệ như chatbot ngôn ngữ tự nhiên, thuật toán thích ứng và bộ dữ liệu lớn về nội dung giáo dục. Chúng "lắng nghe" câu hỏi hoặc giải pháp của học sinh, sau đó sử dụng các quy tắc sư phạm tích hợp hoặc mô hình AI để đưa ra gợi ý, giải thích hoặc bước tiếp theo phù hợp. Ví dụ, khi học sinh hỏi một câu hỏi toán học, gia sư AI có thể phân tích giải pháp thành các bước hoặc đề xuất các bài tập liên quan.

Vì là kỹ thuật số, gia sư AI có thể hoạt động 24/7 và xử lý nhiều môn học và ngôn ngữ. Một số hệ thống sử dụng kỹ thuật giống như chatbot và công cụ tìm kiếm để lấy ví dụ hoặc phép ẩn dụ phù hợp, trong khi những hệ thống khác sử dụng cơ sở dữ liệu chương trình học để kiểm tra kiến thức học sinh.

Các hệ thống này thường mô phỏng phương pháp một kèm một của gia sư con người. Như nghiên cứu giáo dục chỉ ra, làm việc với một gia sư cá nhân chuyên gia được coi là một trong những cách học hiệu quả nhất. Gia sư AI nhằm mục đích cung cấp trải nghiệm đó một cách tự động. Các chatbot AI tiên tiến với phản hồi giống con người đã "truyền cảm hứng cho tầm nhìn về các gia sư chuyên gia có sẵn theo yêu cầu qua mọi điện thoại thông minh".

Hệ thống gia sư AI điều chỉnh theo nhu cầu từng học sinh theo thời gian thực

Lợi ích của Gia sư AI

AI cho phép chúng tôi nhanh chóng phát triển đề xuất, ý tưởng và tài liệu, đồng thời đánh giá chúng. Nó là đồng minh trong lớp học của chúng tôi.

— Giáo viên Chile

Những lợi thế chính của hệ thống gia sư AI dành cho học sinh và nhà giáo dục

Hạn chế và Thách thức

Những hạn chế chính của hệ thống gia sư AI cần lưu ý

Gia sư AI và Giáo viên Con người

Mặc dù có nhiều hứa hẹn, các chuyên gia và nhà giáo dục đồng ý rằng AI không thể thay thế hoàn toàn giáo viên. Thay vào đó, nó nên đóng vai trò trợ lý mạnh mẽ. Như UNESCO khẳng định:

Giáo viên mang đến sự sống cho giáo dục. Họ xây dựng kết nối con người mà không thiết bị nào có thể sao chép.

— UNESCO

Giáo viên dạy sự đồng cảm, lý luận đạo đức, sáng tạo và cảm giác thuộc về xã hội — những kỹ năng mà AI vẫn chưa thể dạy được. Một nghiên cứu quốc tế lớn về giảng viên và sinh viên đại học cho thấy "phần lớn người tham gia cho rằng giáo viên con người sở hữu những phẩm chất độc đáo, bao gồm tư duy phản biện và cảm xúc, khiến họ không thể thay thế."

Những gì Giáo viên Cung cấp mà AI Không thể

• Hỗ trợ cảm xúc và động viên: Giáo viên giỏi nhận ra khi học sinh nản lòng, đưa ra khích lệ và điều chỉnh linh hoạt. AI thiếu sự đồng cảm chân thật hoặc hiểu biết về khó khăn cá nhân.
• Tư duy phản biện và sáng tạo: Nhà giáo dục giúp học sinh tư duy phản biện qua thảo luận và tranh luận. Gia sư AI chủ yếu theo các quy tắc cố định và không thể thực sự thách thức ý tưởng hay tham gia tranh luận tinh tế.
• Đạo đức và bối cảnh: Giáo viên dạy giá trị, bối cảnh văn hóa và kỹ năng sống. Gia sư AI tập trung vào nội dung học thuật và có thể không xử lý tốt các câu hỏi đạo đức hoặc nhạy cảm văn hóa.
• Linh hoạt: Giáo viên quản lý động lực nhóm, thảo luận lớp học và câu hỏi bất ngờ bằng phán đoán chuyên môn. AI chạy theo thuật toán và không "suy nghĩ" ngoài lập trình.

Giáo viên cung cấp các yếu tố con người thiết yếu mà AI không thể sao chép

Tương lai: Hợp tác giữa Con người và AI

UNESCO nhấn mạnh rằng trong khi AI có thể hỗ trợ giáo dục, "giáo viên phải luôn là trung tâm". Giáo viên có năng lực và dựa trên nghiên cứu sẽ không bị AI thay thế. Thay vào đó, AI có thể xử lý các công việc thường nhật để giáo viên tập trung vào những việc chỉ họ làm tốt nhất: xây dựng mối quan hệ, truyền cảm hứng cho học sinh và sử dụng phán đoán chuyên môn.

Hãy coi AI như một trợ lý lớp học, không phải là người thay thế.

— Chuyên gia Giáo dục

Thực tế, quan điểm hiện nay trong giáo dục toàn cầu là tương lai nằm ở sự hợp tác giữa con người và AI, không phải thay thế. UNESCO và các nhà lãnh đạo khác ủng hộ chính sách để AI tăng cường giảng dạy — từ hỗ trợ học tập cá nhân hóa đến giảm bớt giấy tờ — nhưng luôn dưới sự giám sát của con người. Cách tiếp cận kết hợp này tận dụng điểm mạnh của AI (dữ liệu, cá nhân hóa, quy mô) đồng thời giữ gìn các phẩm chất con người làm cho giáo dục có ý nghĩa.

Giáo viên tận dụng công cụ AI để nâng cao hiệu quả và tập trung vào mối quan hệ với học sinh

Kết luận

Gia sư AI là một lĩnh vực phát triển nhanh trong giáo dục. Bằng cách sử dụng thuật toán và chatbot, nó có thể cung cấp bài học phù hợp, phản hồi ngay lập tức và trải nghiệm học tập hấp dẫn. Nghiên cứu và thử nghiệm thực tế cho thấy gia sư AI có thể cải thiện kết quả học tập và làm cho việc học hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, gia sư AI có những giới hạn rõ ràng: chúng thiếu sự đồng cảm thực sự, có thể mang thiên kiến và không thể xử lý mọi việc mà giáo viên con người làm. Các nghiên cứu và chuyên gia đều kết luận rằng kỹ năng độc đáo của giáo viên — hỗ trợ cảm xúc, sáng tạo, hướng dẫn đạo đức và tương tác con người trong lớp — không thể tự động hóa hoàn toàn.